Głównej zawartości

Pomagamy razem

Fundacja im. Anny Pasek przy współpracy z Instytutem do Badań Śniegu i Lawin w Davos jako pierwsza instytucja w sudecko - karpackich krajach, testuje najnowocześniejsze technologie wspomagające określanie lokalizacji obszarów zagrożenia lawinowego.

Statystyki lawinowe prowadzone przez lawinowe służby ratownicze i ostrzegania, pokazują że corocznie w masywach Sudeckich i Karpackich ginie do kilkunastu osób rocznie. W jeszcze nie skończonym sezonie zimowym 2009/2010 na terenie samych Tatr Polskich zginęło osiem osób. Lawiny powodują na tych terenach także istotne zniszczenia w infrastrukturze i przyrodzie. Zmieniają strukturę drzewostanu i zaburzają procesy kształtujące górskie środowiska. Wiele występujących lawin wciąż zaskakuje, występując w terenach uważanych wcześniej za bezpieczne.

Za przykład można podać lawinę, która wystąpiła na stokach Uhroci Kasprowych w Tatrach Polskich w nocy 25 marca 2009 roku. Lawina miała obryw o szerokości przekraczającej tysiąc metrów i co istotne w około stuletnim okresie badań i obserwacji nie odnotowano w tym miejscu przypadku zejścia lawiny o takim rozmiarze. Lawina osiągnęła szlak turystyczny uważany jak dotąd za pozbawiony ryzyka, spowodowała także uszkodzenia bazy szkoleniowej Polskiego Związku Alpinizmu.

Lawina ta była zaskoczeniem w środowisku turystów a także w gronie specjalistów. Wręcz mówiono że to "szok" lub też że "nigdy wcześniej w tej części Tatr śnieg nie schodził w miejsce uważane za bezpieczne" (źródło: Gazeta Krakowska 2009/03/26).

Trudno pomyśleć do jakiej by mogło dojść tragedii gdyby lawina ta zeszła w godzinach dziennych, w których pomimo 3 stopnia zagrożenia lawinowego panował duży ruch turystyczny (jak wspomniano, w obszarze do 25 marca 2009 roku "uważanym za bezpieczny").

Czy tego typu przypadków naprawdę przy obecnym stanie techniki nie da się przewidzieć? Badania naukowe prowadzone także przez naszą Fundację stanowczo zaprzeczają temu stwierdzeniu! Proces detekcji miejsc o potencjalnym zagrożeniu lawinowym staje się dużo prostszy, dzięki systemom informacji geograficzne (GIS), które wspomagają na ekranie komputera modelowanie procesów zachodzących w przyrodzie.

Pierwsze tego typu analizy w Polsce w kontekście lawin śnieżnych wykonano w 2004 roku dla rejonu Kasprowego Wierchu w Tatrach (Chrustek 2005). Już wtedy automatycznymi procedurami wskazano we wspomnianym rejonie lawiny z Uhroci Kasprowych, duże obszary o potencjalnym zagrożeniu uwalniania lawin. W tym czasie jednak nie posiadano możliwości do określania zasięgu takich lawin.

Obecnie takie kalkulacje stają się możliwe dzięki numerycznym modelom, które nie tylko są w stanie oszacować zasięgi lawin, ale także ocenić potencjalne skutki ich oddziaływań (np. siły uderzeniowej lawin). Możliwości takie dają m.in. szwajcarskie modele AVAL-1D czy RAMMS, które w ramach wspomnianej współpracy Fundacji z Instytutem SLF w Davos, są testowane w wybranych rejonach Sudetów i Karpat.

Specjalistyczne szkolenie w obsłudze tych technologii specjalnie dla naszych Fundacyjnych specjalistów - Pawła Chrustka i Marka Świerka, zostało przeprowadzone na początku lutego 2010 roku w Davos. Szkolenie to stało się początkiem oficjalnej współpracy z Instytutem SLF zainicjowanej podczas światowej konferencji International Snow Science Workshop, odbywającej się także w Davos jesienią 2009 roku.

Pierwsze wyniki prowadzonych testów są bardzo obiecujące, co w perspektywie mamy nadzieję, otworzy wiele możliwości na bardziej precyzyjne określanie obszarów zagrożenia lawinowego, zarządzanie w sytuacjach kryzysowych i finalnie na zwiększenie bezpieczeństwa zimowej aktywności.

O wynikach prowadzonych badań będzie można przeczytać wkrótce na stronie internetowej projektu i tworzonym przez naszą Fundację portalu bezpieczeństwa zimowego.

Lawina ze stoków Uhroci Kasprowych Nasi specjaliści podczas szkoleniowego pobytu w Davos
Lawina ze stoków Uhroci Kasprowych Nasi specjaliści podczas szkoleniowego pobytu w Davos.
Symulacja komputerowa lawiny z Uhroci Kasprowych w Tatrach Jedną z możliwości analiz dynamicznych lawin jest ocena potencjalnej siły uderzeniowej lawiny
Symulacja komputerowa lawiny z Uhroci Kasprowych w Tatrach Ocena potencjalnej siły uderzeniowej lawiny

Zobacz publikacje związane z badaniami:

Chrustek, P., Wężyk, P., 2009. Using high resolution LiDAR data to estimate potential avalanche release areas on the example of Polish mountain regions. Proceedings of the International Snow Science Workshop ISSW, 2009, Davos, Switzerland, pp. 495-499.

Współudział w prowadzonych badaniach Fundacja zawdzięcza partnerstwu w projekcie naukowym pt. "Wpływ warunków śniegowych i terenowych na wielkość obszarów zagrożenia lawinowego w wybranych masywach Karpat i Sudetów". Projekt ten współfinansowany jest przez Fundację na Rzecz Nauki Polskiej (FNP) i fundusze europejskie pozyskane przez FNP w ramach Działania 1.2 "Wzmocnienie potencjału kadrowego nauki" Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013.