Głównej zawartości

stypendiumbanner

W dniu 15 czerwca 2008 roku, w stacji centralnej Grupy Podhalańskiej GOPR odbyło się szkolenie GPS zorganizowane przez naszą Fundację. Szkolenie jest jednym ze szkoleń prowadzonych w ramach projektu 'Informacja geograficzna dla bezpiecznej eksploracji wysokogórskiej'.

Jeśli podróżnik chce się zlokalizować w eksplorowanym terenie, sięga po mapę i na jej podstawie odczytuje współrzędne geograficzne oraz wysokość n.p.m. miejsca, w którym się znajduje. Ta bardzo prosta metoda skazana jest jednak na niepowodzenie, gdy podróżnik zawędruje w miejsca dla których nie stworzono szczegółowych map. Również załamanie pogody i znaczne ograniczenie widoczności uniemożliwiają poprawne zlokalizowanie się względem wzniesień, rzek, dolin czy innych obiektów topograficznych. Jak wtedy poradzić sobie z lokalizacją?

Przed tym samym problemem stanęli również wojskowi. Dla nich znajomość lokalizacji była ważna podczas działań polowych, ale przede wszystkim do sterowania pociskami balistycznymi. Chęć trafienia w cel rakietą, wystrzeloną z innego kontynentu motywowała wojskowych do poszukiwania ostatecznego rozwiązania problemu lokalizacji. W odróżnieniu do metod klasycznych (geodezji, astronawigacji) zdecydowano się wykorzystać najnowsze zdobycie nauki drugiej połowy 20. wieku - techniki satelitarne. Efekt wieloletnich prac Departamentu Obrony (DoD) USA dziś znamy pod nazwą NAVSTAR-GPS (GPS - Global Positioning System). Choć skrót GPS jest nazwą własną systemu, ze względu na powszechność jego zastosowania, stał się praktycznie synonimem nawigacji satelitarnej.

Szczegółowe informacje dotyczące systemu GPS

Nietrudno zauważyć jak wielką rolę system globalnej lokalizacji może odegrać w szeroko pojętej aktywności górskiej. Zapewnia istotne uzupełnienie wrodzonej orientacji przestrzennej podróżników - uzupełnienie które w sytuacjach kryzysowych może uratować życie.

Wciąż ulepszana technologia odbiorników turystycznych pozwala także na wgrywanie map cyfrowych do odbiornika.

Wszystkie powyższe możliwości od wielu lat wykorzystują turyści a także ratownicy górscy, którzy system GPS wykorzystują do zaawansowanych metod poszukiwań koordynacji zespołów ratowniczych

02_1Miejsce naszego szkolenia czyli siedziba Grupy Podhalańskiej GOPR jest w tym względzie miejscem szczególnym. To właśnie tutaj ratownicy pod kierunkiem instruktora i ratownika zawodowego GOPR (obecnie zastępcy Naczelnika GP GOPR) - Rafała Chrustka, jako pierwsi w Polsce wdrożyli i opracowali system i metody użycia systemu GPS do prac ratowniczych w górach.

Pierwsze odbiorniki GPS - Garmin 12 w Grupie Podhalańskiej GOPR zostały zakupione już w roku 1997 przez ówczesnego Szefa Wyszkolenia GOPR Mariusza Zaróda (obecnie Naczelnika GP GOPR). Pierwotnie celem tego zakupu było wyposażenie Grup Regionalnych GOPR w narzędzie do szybkiej i dokładnej rejestracji miejsc w terenie oraz tworzenia na tej podstawie zbiorów danych o współrzędnych geograficznych wybranych, istotnych z punktu widzenia ratownictwa górskiego punktów (wejścia do jaskiń, miejsca pomiarów dla służb śniegowo - lawinowych, drogi dojazdowe, itp.). Istotnym elementem, który brano wtedy pod uwagę była również możliwość współpracy z lotnictwem sanitarnym w zakresie naprowadzania śmigłowca podczas akcji prowadzonych w górach na przygodne lądowiska. Wszystkie śmigłowce bowiem były wtedy w trakcie wyposażania w odbiorniki GPS i możliwe stawało się naprowadzenie maszyny na przygodne lądowisko w terenie za pomocą współrzędnych odczytanych z odbiornika GPS. Dotychczas pilot musiał bardzo dobrze znać teren, w którym się poruszał i na podstawie tej wiedzy określano (wykorzystując nazwy geograficzne) miejsce, gdzie należy wylądować. Z czasem, dzięki poznaniu olbrzymich możliwości nawigacyjnych i pomiarowych systemu pomysł ten rozbudowywał się, aby dziś przybrać formę zintegrowanego systemu nawigacji satelitarnej opartego na amerykańskim GPS.

Początkowo ze względu na trudności finansowe, jak i wysokie ceny sprzętu i programów nie było możliwe szybkie wdrażanie tych technologii.

Pierwsze zastosowanie systemu w ratownictwie podczas rzeczywistej akcji poprzedzone było wieloma testami i próbami wykonywanymi w terenie, których celem było wybranie odpowiednich technologii i technik pomiaru oraz ich analizy. Po fazie testów i prób przyszedł czas na przeprowadzenie symulacji działań ratowniczych podczas których prowadzący pozorowaną akcję swoje decyzje podejmuje w oparciu o dane dostarczone przez system nawigacji satelitarnej. Dokonano tego podczas manewrów ratowniczych w 2000 i 2001 roku na najbardziej niedostępnych terenach Gorców przy udziale ponad 70 ratowników oraz w bardzo trudnym terenie pasma Polic (ponad 50 ratowników) pamiętając doświadczenia w działaniach tego typu zdobytych podczas akcji w roku 1968 po katastrofie samolotu na zboczach Policy. Symulacja ta wykazała niezwykłe wręcz i dotąd nieznane w ratownictwie górskim możliwości prowadzenia działań.

01_1Wreszcie w dniu 19 września 2001 roku po raz pierwszy przeprowadzono autentyczne działania ratownicze podczas akcji poszukiwawczej w rejonie Lipnicy Wielkiej na Orawie, podczas których wykorzystano na tak dużą skalę system nawigacji satelitarnej.

Działania prowadzono na dużym obszarze z udziałem ponad 70 ratowników GOPR oraz kilkudziesięciu osób wspomagających poszukiwania (Straż Pożarna, Policja, Straż Graniczna i ludność miejscowa). Koordynacja działań podejmowanych na tak dużą skalę była niezwykle sprawna, a kontrola poprawności przeszukania wybranych rejonów niezwykle precyzyjna. Dzięki takim rozwiązaniom w ciągu zaledwie 2 dni przeszukano szczegółowo teren o powierzchni ponad 900 ha. Poszukiwany został odnaleziony żywy (na podstawie 'GPS jako system nawigacji w taktyce prowadzenia wybranych działań w służbie ratowniczej GOPR', R. Chrustek 2003).

Podsumowując wypracowane i ulepszane metody pozwalają efektywniej i precyzyjniej prowadzić akcje ratownicze (zwłaszcza te poszukiwawcze) i co najważniejsze tym samym pozwalają zwiększyć bezpieczeństwo pracujących zespołów ratowniczych.

Dzięki wypracowanym metodom szkoleniowym wiedza ta przekazywana jest obecnie z powodzeniem do innych specjalistycznych służb takich jak straż czy policja.

Dzięki współpracy naszej Fundacji z Górskim Ochotniczym Pogotowiem Ratunkowym mamy możliwość tą wiedzę i wielkie doświadczenie przekazywać także zwykłym ludziom uprawiającym szeroko pojętą aktywność górską.

08_1W pierwszym szkoleniu zorganizowanym przez naszą Fundację udział wzięli nasi projektowi testerzy - Wojciech Kozub i Łukasz Depta oraz gościnnie Andrzej Głuszek, który wspólnie z Wojtkiem i Łukaszem w 2007 roku zdobył dziewiczy Honboro Peak West w Karakorum. Ze strony Fundacji w Szkoleniu udział wzięli Paweł Chrustek - Prezes Fundacji oraz Wojciech Szeliga - Kierownik d.s. Profilaktyki Górskiej w Fundacji.

W siedzibie Grupy Podhalańskiej GOPR ekipa kursowa stawiła się już w sobotę wieczorem gdzie w ramach integracji kursanci wspólnie oglądali mecz.

W03_1łaściwe szkolenie rozpoczęło się w niedzielę rano: każdy z uczestników, pod okiem instruktora i Zastępcy Naczelnika GP GOPR - Rafała Chrustka, zapoznawał się z działaniem odbiorników GPS zakupionych przez Fundację w ramach realizowanego projektu.

Na początku szkolenia nie zabrakło oczywiście wykładu z część teoretycznej na temat systemów GPS. Później mając dobry podkład teoretyczny kursanci ćwiczyli praktycznie podstawy związane z użyciem map topograficznych, przeliczania współrzędnych czy też przygotowaniem tras i punktów ułatwiających nawigację.

04_1Wreszcie po zajęciach kameralnych przyszedł czas na test bojowy w terenie. Całość świeżo nabytych umiejętności została przetestowana i przećwiczona w przygotowanej grze terenowej. Kursanci musieli dojść do celu który można było zlokalizować rozwiązując kilka nawigacyjnych zadań. Pogoda początkowo znośna stopniowo się pogorszyła i ćwiczenia odbyły się w wymarzonej przez instruktorów GOPR paskudnej pogodzie czyli ,,trudnych warunkach'.

05_1W tak miłych okolicznościach przyrody kursanci sprawdzali kolejne wyznaczone punkty wyznaczali nowe i moknąc coraz bardziej krążyli wokół schroniska na Maciejowej. Początkowe zadania ku uciesze wszystkich prowadziły po leśnych drogach jednak w końcowych zadaniach nie zabrakło zarośniętych bezdroży, w których możliwości systemu GPS najbardziej się docenia.

06_1Zaliczywszy wszystkie punkty wszyscy dotarli do schroniska, które okazało się przyjemnym punktem docelowym. Tam przy gorącej herbacie nastąpiło szczegółowe omówienie zadań a także rzeczywistych tras zapisywanych przez odbiorniki. Nie dało się ukryć tego, że nasz zespół testowy dbając o kondycję postanowił między punktami nie chodzić a biegać.

07_1Na samym końcu prowadzący Rafał Chrustek podsumował całodzienne szkolenie po którym mokrzy ale zadowoleni kursanci wrócili do Rabki, gdzie nastąpiło pożegnanie, pamiątkowe zdjęcia i odjazd do Krakowa.

Fundacja składa serdeczne podziękowania Naczelnikowi Grupy Podhalańskiej GOPR - Panu Mariuszowi Zaródowi za pomoc i możliwość zorganizowania szkolenia w centrali GP GOPR w Rabce - Zdroju, miejscu historycznym w kontekście zastosowania systemów GPS w polskim ratownictwie górskim. Dziękujemy równie mocno Zastępcy Naczelnika GP GOPR - Panu Rafałowi Chrustkowi, osobie która wdrażała, tworzyła autorskie metody zastosowania systemów GPS w polskim ratownictwie górskim a także prowadziła zorganizowane przez Fundację szkolenie. Dziękujemy także właścicielom schroniska na Maciejowej za gorącą herbatkę, która wyjątkowo smakuje, kiedy większość ubrań jest mokraJ. Dziękujemy też wszystkim kursantom za dobrą współpracę i mile spędzony czas!

Galeria zdjęć ze szkolenia

Polecane linki:

Oficjalna strona Grupy Podhalańskiej GOPR
www.gopr-podhale.pl

www.gpsmaniak.pl

Bacówka na Maciejowej w Gorcach
www.maciejowa.pl